خودگرایی و علم اقتصاد اسلامی

چکیده
ادعا  بر این است که علم اقتصاد به عنوان شعبه ای از علوم انسانی مبتنی است بر واقعیت ها، و در نتیجه در صدد تبیین، تشریح و پیش گویی رفتار واقعی انسان ها،‌ به گونه ای که هست،‌ می باشد. علم اقتصاد متعارف، رفتاری از انسان را به نمایش می گذارد، که یک حالت افراطی از خودگرایی است. در حالی که اخلاق اسلامی رفتاری از انسان است که خداگرایی و دیگرگرایی را به تصویر می کشد.با این حساب، در ارتباط با رفتار اقتصادی انسان مسلمان، دوتا سئوال در اینجا قابل طرح است: اول اینکه انسان با همان فطرت اولیه ای که خداوند او را خلق کرده است، خودگراست یا دیگرگرا؟ و دوم اینکه ارزش های اسلامی چگونه می توانند در رفتار واقعی انسان تاثیر گذار باشند؟
پاسخ این تحقیق به دو سئوال فوق، که فرضیه این تحقیق هم به شمار می رود، عبارت است از اینکه در کنار گرایش اصیل به خودگرایی در انسان،‌ گرایش های اصیل دیگری هم وجود دارند از قبیل دیگرگرایی و خداگرایی. با این حساب، از طریق توجه بخشیدن به "حب ذات روانشناختی" و دوری جستن از "حب ذات اخلاقی" و نیز توجه و فعلیت بخشیدن به گرایش های اصیلی از قبیل "خداگرایی"‌ و "دیگرگرایی"، فضای دیگری برای یک فرد مسلمان در رفتار و کردارش،‌ بخصوص رفتار اقتصادیش،‌ باز می شود که به مراتب متفاوت خواهد بود از آنچه که در اقتصاد متعارف حاکم است.
 اضافه بر این، هر چند فطریات و غرایز از حیطه اختیار انسان خارجند،‌ ولی توجه دادن به این فطریات و فعلیت بخشیدن به آنها از طریق بینشها و گرایشها،‌ از طریق رفتار اختیاری انسان و نیز تقویت و تضعیف آنها و ایجاد تعدیل در جهت کاهش افراط و تفریط امکان پذیر است،‌ در محدوده اختیار انسان قرار می گیرند و در نتیجه در قلمرو اخلاق و ارزش های اخلاقی قرار می گیرند و شخص به مدح و ذم متصف می شود.
 

ارائه دهنده: 
حجت الاسلام و المسلمین دکتر علی جابری
تاریخ برگزاری: 
دو شنبه 21 بهمن 98 ساعت18:30
ناقدان: 
جناب آقای دکتر محمد جواد توکلی و آقای دکتر محمود دهقانی